Á fögru sumarkvöldi árið 1762 kom John Montagu hinn fjórði, jarl af Sandwich á Bretlandseyjum, heim úr ferðalagi. Þreyttur og svangur bað hann bryta sinn að útbúa eitthvað nýtt og spennandi sem hann gæti snætt fyrir háttinn. Bryti hans fór inn í eldhús og skömmu síðar kom hann fram með tvær brauðsneiðar, hvora ofan á annarri með áleggi á milli. Jarlinn varð svo heillaður af þessari hugvitssemi brytans að hann nefndi fyrirbærið Sandwich eftir aðalssetri sínu. Hefur samloka borið það nafn upp á enska tungu allar götur síðan og borið hróður setursins um víða veröld.

Þessi saga kom upp í huga mér þegar ég horfði á heimildarmynd um Jón Pál heitinn Sigmarsson í Sjónvarpinu nú um jólin. Það eru viss líkindi með þessum tveim mönnum því báðir áttu þeir með snilli sinni eftir að bera nafn síns heimasvæðis langt.

Með þokka sínum og kímni, ekki síður en með kröftum, kynnti Jón Páll land og þjóð um heim allan. Oft á tíðum var hann bara þekktur sem Íslenski víkingurinn án þess að fólk vissi nafn hans og hvar sem hann fór sagði hann fólki að hann væri frá Íslandi. Auðvitað hlaut hann sjálfur mikla frægð en ég er ekki frá því að þegar allt er talið hafi hann kynnt land sitt meira en hann kynnti sig sjálfan.

Við Íslendingar eigum í raun marga hans líka. Fólk sem hefur með afrekum sínum komið þessari agnarsmáu þjóð, sem vart myndi fylla götu í stórborgum heimsins, heldur betur á kortið. Ég vil því í lok ársins varpa fram þeirri hugmynd að reistur verði styttugarður þar sem hinir sönnu íslensku útrásarvíkingarnir geta staðið saman í öllum veðrum. Þar gæti Jón Páll haldið á Lindu Pé og Björk væri þar auðvitað líka í svanslíki. Ég held að það myndi færa bros á vör þeirra sem þar gengju framhjá. Gleðilegt ár.

Lesa meira »
(Engin ummæli)

Á dögunum var kynnt ný útgáfa af þjóðsöng Íslendinga. Hefur nú tónhæð söngsins verið lækkuð, enda ekki á færi nema færustu söngmanna að komast klakklaust í gegnum hann þar til nú. Það er þó annað en tónhæð sem gerir það að verkum að ég get enn ekki sungið þjóðsönginn okkar.

Íslendingar eru stolt þjóð og þjóðsöngurinn er eins og nafn hans gefur til kynna lofsöngur. En hann er ekki lofsöngur um landið eða þjóðina sem í því býr, þjóð sem hefur oft á tíðum háð erfiða lífsbaráttu og hefur, þrátt fyrir smæð sína, náð ótrúlegum árangri á alþjóðavettvangi. Nei, þjóðsöngurinn er trúarlegur sálmur sem lofar guð.

Trúarsálm þennan samdi Matthías Jochumsson er hann dvaldi í Edinborg og London en lagið við sálminn fékk hann skólabróður sinn og félaga, Sveinbjörn Sveinbjörnsson til að semja. Var hvort tveggja samið til flutnings á hátíðarhöldum þar sem minnast skyldi þúsund ára byggðar á Íslandi árið 1874. Það er ástæða línunnar Íslands þúsund ár, sem er tvítekin undir lok hvers erindis. Staðreyndin er að þessi lína er það eina sem tengir textann við landið góða. Enda var sálmurinn ekki hugsaður sem þjóðsöngur þegar hann var saminn, en þá var sjálfstæðisbarátta skammt á veg komin. Það var ekki fyrr en að höfundunum báðum látnum sem hann var gerður að þjóðsöng.

Sálmurinn er þrjú erindi. Tvö síðustu erindin eru þó sjaldnast flutt, enda þótti Matthíasi lítið til þeirra koma. Sjálfum þykir mér þjóðsöngurinn fallegt lag en á engan hátt þjóna hlutverki sínu.

Ég vil að þjóðsöngurinn fylli mig þjóðarstolti og blási mér anda í brjóst. Ég vil að þjóðsöngur fái að hljóma sem oftast og færi bros á andlit viðstaddra.

Þegar sá þjóðsöngur lítur dagsins ljós skal ég teygja mig til hæstu tóna og tipla niður á lægstu nótur með glöðu geði.

Lesa meira »
(Engin ummæli)