Hvað á barnið að heita?
11. desember 2006 | Örlygur Hnefill Örlygsson
Björn Ingi Hrafnsson, borgarfulltrúi og varaþingmaður Framsóknarflokksins, lagði nýverið fram á Alþingi frumvarp um breytingu á lögum um mannanöfn. Samkvæmt frumvarpinu yrði mannanafnanefnd lögð niður í núverandi mynd. Frumvarp þetta tel ég vera mikið fagnaðarefni – og löngu tímabært. Sú forsjárhyggja sem felst í tilveru mannanafnanefndar ætti fyrir löngu að vera runnin sitt skeið.
Hlutverk nefndarinnar er nú þríþætt: að semja skrá um eiginnöfn og millinöfn sem teljast heimil hér á landi, að vera til ráðuneytis um nafngjafir og loks að skera úr ágreiningsmálum sem upp kunna að koma um nafngjafir og nafnritun. Á síðasta ári úrskurðaði nefndin í 119 málum, en úrskurðum hennar er ekki unnt að skjóta til æðra stjórnvalds.
Að mínu viti er rétt að treysta foreldrum til að velja börnum sínum nafn, alveg eins og við treystum foreldrum til uppeldis þessara sömu barna. Vissulega getur maður skilið þá hugsun sem býr að baki mannanafnanefnd. Þekkt eru dæmi um nöfn sem nefndin hefur hafnað og sannarlega hefðu valdið nafnberanum ama síðar meir. Í slíkum tilfellum þykir mér eðlilegt að gripið sé inn í – á sama hátt og gert er þegar um vanrækslu foreldra er að ræða. Með núverandi rökum væri hins vegar allt eins hægt að starfrækja nefnd sem mæti hæfni foreldra og hvort uppeldisaðferðir þeirra gætu haft slæm áhrif á börnin þegar fram líða stundir. Ég tel rétt að þjóðskrá eða aðrir aðilar sem koma að skírnum og nafngiftum geti skotið til dómsmálaráðuneytis þeim nöfnum með beinum hætti má sýna fram á að verði nafnbera þeirra til ama. Það tel ég hins vegar ekki gilda um nöfn eins og Apríl, Liam, Júdith og Mikhael, en þau eru meðal þeirra nafna og rithátta sem hafnað var á síðasta ári. Sjálfur heiti ég nafni sem er langt frá því að vera hefðbundið, og hef ég þó ekki séð að ég sé mjög skemmdur af því. Ég efast líka um að Curver Thoroddsen tónlistarmaður og fyrrum kennari minn yrði fyrir miklu aðkasti vegna þess nafns, en hann er meðal þeirra sem hafa fengið synjun um nafnabreytingu.
Séra Baldur Kristjánsson sóknarprestur fjallar um afnám mannanafnanefndar í pistli á vefsíðu sinni og segir þar meðal annars: „Með þessum hætti fengju Íslendingar einfaldlega þau nöfn sem þeir ættu skilið. Ekki er ástæða til að ætla að hefðin breyttist hratt. Flóran yrði vafalaust víðari en það er bara betra. Ef þetta færi út í tóma vitleysu þá kæmi bara á daginn (sem marga hefur svo sem grunað) að Íslendingar væru bara vitleysingar. Ef það er tilfellið þá er ástæðulaust að leyna því með einhverri mannanafnanefnd.“
Það að ríkið skuli starfrækja nefnd sem hefur það eitt hlutverk að ákveða hvaða nöfnum landsmenn megi og megi ekki heita er mikil tímaskekkja.
Ég var í prófi í samanburðarlögfræði í morgun og það var því nóg að gera í próflestri í gær. Eins og oft vill verða þegar maður stendur í próflestri, þá freistast maður til að gera eitthvað sem er ögn meira skemmtilegt. Í gær var það íslensk teiknimynd sem ég fann á netinu. Teiknarinn heitir Hjalti Hjálmarsson og myndin var lokaverkefni hans í Margmiðlunarskólanum. Hún heitir Hnúgli og fjallar um samnefnt bjórdýr. Ég mæli eindregið með að þið kíkið á hana og það verður gaman að fylgjast með teiknaranum í framtíðinni.